Dijital Pazarlama Sözlüğü

A

A/B Test· A/B testi

Bir sayfanın, reklamın ya da akışın iki varyantını (A ve B) kontrollü olarak karşılaştırıp seçilen metrik üzerinde hangisinin daha iyi performans verdiğini ölçen deney.

Ad Rank· Ad Rank (reklam sıralama skoru)

Google'un teklif, kalite skoru ve beklenen etkiyi birleştiren sıralama formülü. Reklamının gösterilip gösterilmeyeceğini ve nerede gösterileceğini belirler.

Advantage+ Shopping· Advantage+ Shopping

Meta'nın tam otomatik e-ticaret kampanya tipi. Algoritma audience, placement ve kreatif kararlarını ürün katalogundan alır.

AOV (Average Order Value)· Ortalama sipariş değeri

Bir dönemdeki toplam gelirin sipariş sayısına bölümü. E-ticaret birim ekonomi metriklerinin temelidir.

ASO (App Store Optimization)· Uygulama mağazası optimizasyonu

Bir uygulamanın App Store ve Google Play'deki görünürlüğünü ve dönüşümünü anahtar kelime, ikon, ekran görüntüsü ve açıklama ile optimize etmek.

Attribution· Atribüsyon / Atıf

Bir dönüşüme katkıda bulunan pazarlama temas noktalarına kredi atama disiplini.

Attribution Window· Atıf penceresi

Bir temas noktasının sonraki bir dönüşüme atfedilebileceği süre aralığı (örneğin 7-gün tıklama, 24-saat görüntüleme).

B

Blended ROAS· Blended ROAS

Toplam gelir bölü platform atfından bağımsız tüm ücretli medya harcaması. Tarafsız sürdürülebilirlik metriği.

Bot Traffic· Bot trafiği

Otomatik, insan olmayan trafik. Bir kısmı geçersizdir; filtrelenmezse metrikleri bozar. Google ve Meta çıkarmaya çalışır.

Brand Lift· Marka yükselişi

Bir reklam kampanyasının marka bilinirliği veya düşünmede yarattığı yükseliş; anket veya marka araması ile ölçülür.

Brand Safety· Marka güvenliği

Reklamların markanın itibarına zarar veren içerik (nefret, şiddet, dezenformasyon) yanında görünmediğinden emin olma. Programmatic'te kritik.

C

CAC (Customer Acquisition Cost)· Müşteri edinme maliyeti

Toplam pazarlama harcaması bölü yeni edinilen müşteri sayısı. Ücretli edinmenin sürdürülebilirlik testi.

CAPI (Conversions API)· Conversions API

Meta'nın sunucu taraflı event gönderim protokolü; Pixel'i tamamlar ya da değiştirir. iOS ATT sonrası kritik.

Click-through· Tıklama-üzerinden (CTR)

Bir kullanıcının reklama tıklayıp dönüşmesi. View-through'un tersi; orada kullanıcı görür ama tıklamaz.

Clickbait· Clickbait (tıklama yemi)

Tıklama çeken ama beklentiyi karşılamayan yanıltıcı başlıklar. Yüksek bounce, düşük dönüşüm; reklam platformları artık cezalandırıyor.

Consent Mode v2· Consent Mode v2

Google'ın kullanıcı onay durumunu GA4 ve Ads'e bildirme çerçevesi. Analytics depolama reddedilse de dönüşüm modelleme imkânı verir.

Conversion· Dönüşüm

Önceden tanımlanmış değerli herhangi bir kullanıcı aksiyonu (satın alma, kayıt, sepete ekleme). Performans pazarlamanın para birimi.

Conversion Rate (CVR)· Dönüşüm oranı

Dönüşümlerin toplam oturum, tıklama veya kullanıcıya bölümü. Genelde funnel aşaması bazında raporlanır.

CPA (Cost Per Acquisition)· Edinme başına maliyet

Bir dönüşümü edinme maliyeti; harcama bölü dönüşüm olarak hesaplanır.

CPC (Cost Per Click)· Tıklama başına maliyet

Bir reklam tıklaması için maliyet; harcama bölü tıklama olarak hesaplanır.

CPL (Cost Per Lead)· CPL (potansiyel müşteri başı maliyet)

Nitelikli bir potansiyel müşteriyi (form doldurma, kayıt) edinmenin maliyeti. Tam satın alma offline ya da gecikmeli olduğunda kullanılır.

CPM (Cost Per Mille)· Bin gösterim başına maliyet

1.000 reklam gösteriminin maliyeti. Farkındalık seviyesinde medya satın almanın para birimi.

CPS (Cost Per Sale)· CPS (satış başı maliyet)

Tamamlanmış bir satışı edinmenin maliyeti. CPA'e benzer ama kesinlikle satış bazlı.

Creative· Kreatif

Reklamın asıl içeriği: görsel, video, metin, hook. Performans pazarlamada temel targeting sonrası en büyük kaldıraç.

Creative Fatigue· Kreatif yorgunluğu

Aynı audience reklamı çok kez gördükçe (frequency > 2.5) performans düşüşü. Kreatif velocity ile çözülür.

CRM (Customer Relationship Management)· Müşteri ilişkileri yönetimi

Müşteri verilerinin veritabanı ve yaşam döngüsü boyunca onlarla etkileşim kurulan platformlar (e-posta, push, SMS) bütünü.

CRO (Conversion Rate Optimization)· Dönüşüm oranı optimizasyonu

Landing page ya da funnel dönüşümünün hipoteze dayalı A/B testleriyle sistematik iyileştirilmesi.

CTR (Click-Through Rate)· CTR (tıklama oranı)

Tıklamaların gösterime bölümü. Ücretli medyada kreatif ve ilgi kalitesinin birincil göstergesi.

Custom Audience· Özel hedef kitle

Kendi birincil verinizden (müşteri listesi, pixel event, uygulama event) hedefleme ya da dışlama için kurulan audience.

D

Dark Post· Dark post

Facebook/Instagram'da sayfanın organik akışında görünmeyen reklam. Kamuya açık akışı kirletmeden test etmeye olanak verir.

Dayparting· Dayparting (gün dilimi hedefleme)

Reklamları audience'ın en iyi dönüştüğü saatler ya da günlerde çalıştırmak üzere zamanlama.

DKI (Dynamic Keyword Insertion)· DKI (dinamik anahtar kelime yerleştirme)

Kullanıcının arama sorgusunu reklam metnine otomatik yerleştiren Google Ads özelliği; ilgi artırır.

DPA (Dynamic Product Ads)· Dinamik ürün reklamları

Ürünleri bir katalogdan otomatik çeken ve kullanıcı davranışına göre kişiselleştiren reklamlar; çoğunlukla retargeting için.

DSP (Demand-Side Platform)· DSP (Talep tarafı platformu)

Reklam verenlerin birden fazla borsadan programmatic reklam envanterini gerçek zamanlı satın almasını sağlayan platform.

E

Enhanced Conversions· Enhanced Conversions

Üçüncü taraf çerez kaybı sonrası ölçümü iyileştirmek için dönüşüm event'leri yanında hash'lenmiş birincil veri gönderen Google Ads özelliği.

Event· Event (olay)

GA4 ve modern analitikte parametreler taşıyan adlandırılmış kullanıcı etkileşimi (page_view, add_to_cart, purchase).

F

Frequency· Frequency (gösterim sıklığı)

Bir kullanıcının reklamı görme sayısının ortalaması. 2.5 üstü genelde kreatif yorgunluğu habercisi.

Funnel· Funnel (huni)

Bir kullanıcının farkındalıktan dönüşüme geçtiği aşamalar: genelde üst (prospecting), orta (değerlendirme), alt (dönüşüm).

G

GA4 (Google Analytics 4)· GA4

Google'ın güncel analitik platformu; event tabanlı ve gizlilik odaklı. 2023'te Universal Analytics'in yerini aldı.

Geofencing· Geofencing (coğrafi hedefleme)

Reklamları belirli coğrafi sınır içindeki kullanıcılara hedefleme. Perakende mağaza ziyareti ve yerel etkinlikler için kullanılır.

GTM (Google Tag Manager)· Google Tag Manager

Analitik, pixel ve takip script'lerini site koduna dokunmadan yayına alan etiket yönetim sistemi.

H

Header Bidding· Header Bidding

Ad server çağrısından önce birden fazla SSP'nin eş zamanlı teklif verdiği programmatic açık artırma tekniği. Yayıncı gelirini artırır.

Hook· Hook

Bir reklamın ilk 2-3 saniyesinde dikkati yakalayan açılış. Meta ve TikTok reklam performansının en güçlü tek sürücüsü.

I

Impression· Gösterim

Bir reklamın kullanıcı ekranında tek seferlik görüntülenmesi; görülmüş olsa da olmasa da. CPM fiyatlamasının temel birimi.

In-app Event· Uygulama içi event

Mobil uygulama içindeki adlandırılmış kullanıcı aksiyonu (level_up, add_to_cart, purchase); MMP ve reklam platformlarına optimizasyon için gönderilir.

Incrementality· Incrementality (ek katkı)

Bir kampanyanın, olmasaydı gerçekleşmeyecek olan dönüşümlerdeki ek katkısı. Pazarlama ROI'sinin gerçek testi.

Intent Data· Intent data (niyet verisi)

Bir kullanıcının aktif olarak satın alma değerlendirdiğini gösteren davranışsal sinyaller (aramalar, sayfa görüntülemeleri, içerik tüketimi).

Interest Targeting· İlgi alanı hedefleme

Kullanıcıları beyan ettikleri ya da çıkarsanan ilgi alanlarına göre hedefleme. Audience doydukça azalan getirileri vardır.

K

Key Event· Key Event

GA4'ün dönüşüm için yeni adı; iş sonucu olarak takip edilecek kadar değerli işaretlenmiş event'ler.

KVKK· KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu)

Türkiye'nin kişisel veri koruma kanunu; GDPR'a işlevsel eşdeğer. Pazarlamanın kişisel veri toplama ve kullanma biçimini düzenler.

L

Landing Page· Landing page (açılış sayfası)

Bir kullanıcının reklama tıkladıktan sonra ulaştığı spesifik sayfa. Dönüşüm reklamdan çok bu sayfaya bağlıdır.

Last-click Attribution· Son tıklama atfı

Dönüşümden önceki son tıklamaya %100 kredi veren atıf modeli. Basit ama alt-funnel lehine eğilim gösterir.

Lead Magnet· Lead magnet

İletişim bilgisi karşılığında sunulan ücretsiz kaynak (e-kitap, checklist, webinar); e-posta ya da CRM listesini büyütmek için tasarlanır.

Learning Phase· Öğrenme fazı

Meta ve Google'ın bir ad set'te performansın stabilize olması için 7 günde 50+ dönüşüme ihtiyaç duyduğu dönem.

Lifecycle Marketing· Yaşam döngüsü pazarlaması

Müşterileri farklı aşamalarda (onboarding, aktivasyon, retention, reaktivasyon, churn kurtarma) otomatik akışlarla yönetme pratiği.

Lookalike Audience· Lookalike audience

Yüksek değerli müşteri seed listesinden genişletilen, benzer özellikte kullanıcıları bulan audience.

LTV (Customer Lifetime Value)· LTV (müşteri yaşam boyu değeri)

Bir müşteriden yaşam boyu beklenen toplam gelir. CAC'a ne kadar harcayabileceğinin tavanı.

M

MMM (Marketing Mix Modelling)· Marketing Mix Modelling

Her kanalın gelire ek katkısını tahmin eden istatistiksel model. Çerez tabanlı atıf azaldıkça önem kazanıyor.

MMP (Mobile Measurement Partner)· MMP (mobil ölçüm partneri)

Mobil atribüsyonu reklam ağları ve mağazalar arasında birleştiren üçüncü taraf SDK (AppsFlyer, Adjust, Branch).

MQL (Marketing Qualified Lead)· MQL (pazarlama nitelikli potansiyel müşteri)

Pazarlamanın etkileşim sinyallerine göre müşteri olma ihtimali yüksek olarak nitelendirdiği potansiyel müşteri. Satışa devredilir.

Multi-touch Attribution· Çoklu temas atfı

Krediyi birden fazla temas noktasına dağıtan atıf modelleri (linear, time-decay, pozisyon bazlı, veri odaklı).

N

Negative Keywords· Negatif anahtar kelimeler

Google Ads reklamınızın GÖSTERİLMEMESİ gereken anahtar kelimeler. İlgisiz sorgularda boş harcamayı önler.

NPS (Net Promoter Score)· NPS (tavsiye skoru)

Müşteri sadakati metriği: "önerme ihtimali" sorusuna göre yüzde önerici eksi yüzde eleştirici. LTV ile korele.

O

Organic Reach· Organik erişim

Ücretli tanıtım olmadan içeriği gören kullanıcı sayısı. Meta'da organik erişim artık takipçilerin %1-5'i.

P

Payback Period· Geri ödeme süresi

Bir müşterinin kümülatif gelirinin edinme maliyetine eşit hale geldiği süre. SaaS ve D2C sağlık metriği.

Personalization· Kişiselleştirme

İçerik, teklif veya UX'i verilerine dayalı olarak bireysel kullanıcılara uyarlama. CRM ve site-içi CRO için kritik kaldıraç.

Pixel· Pixel

Sitenizde çalışan, kullanıcı davranışını izleyip event'leri reklam platformuna gönderen JavaScript parçası (Meta Pixel, TikTok Pixel).

Placement· Placement (yerleşim)

Reklamın göründüğü yer: Feed, Stories, Reels, in-stream video, Audience Network, vb. Bazı placement'lar 3-5x daha ucuzdur.

Programmatic· Programmatic

Dijital reklam envanterinin DSP'ler üzerinden otomatik, gerçek zamanlı satın alımı; genelde CPM bazlı fiyatlanır.

Prospecting· Prospecting

Markayla daha önce etkileşmemiş yeni, soğuk audience'lara yönelik üst funnel ücretli medya. Retargeting havuzunu besler.

Q

Quality Score· Quality Score (kalite skoru)

Beklenen CTR, reklam ilgisi ve landing page deneyimini ölçen Google Ads skoru (1-10). Yüksek skor CPC'yi düşürür.

R

Referral Program· Referans (tavsiye) programı

Mevcut müşterilerin yenilerini getirmesi için teşvik yapısı. Ölçekte genelde en düşük CAC'li edinme kanalı.

Retargeting· Retargeting

Markanızla daha önce etkileşmiş kullanıcıları (site ziyareti, sepete ekleme, ürün görüntüleme) dönüşüme yöneltmek için hedefleme.

Retention· Retention (tutundurma)

Mevcut müşterileri zaman içinde aktif ve satın alan tutmak. Genelde yeni müşteri edinmekten 5-7x daha ucuzdur.

ROAS (Return on Ad Spend)· ROAS (reklam harcama getirisi)

Reklamdan gelen gelirin reklam harcamasına bölümü. Platform ROAS, blended ROAS ve net ROAS farklı sayılardır.

S

Segment· Segment

Özellikleri (davranış, demografi, yaşam döngüsü aşaması) paylaşan tanımlı kullanıcı grubu; hedefleme ya da analiz için kullanılır.

SEO (Search Engine Optimization)· SEO

Bir sitenin organik (ücretsiz) arama motoru sonuçlarındaki görünürlüğünü iyileştiren pratikler.

Server-side Tracking· Sunucu taraflı takip

Event'leri tarayıcı yerine sunucunuzdan reklam platformlarına göndermek; reklam engelleyicileri ve ATT kısıtlamalarını atlar.

Session· Oturum (session)

Bir zaman penceresi içindeki kullanıcı etkileşimleri grubu (GA4 varsayılan: 30 dakika inaktivite oturumu sonlandırır).

Share of Voice· Ses payı (SoV)

Aynı kategoride rakiplere kıyasla markanızın ücretli ya da organik görünürlük payı. Pazar payıyla korele.

Shoppable Content· Satın alınabilir içerik

Satın alma seçenekleri gömülü içerik (satın alınabilir video, Instagram Shopping tag). Keşif ile satın alma arasındaki mesafeyi kapatır.

SKAdNetwork· SKAdNetwork

Apple'ın ATT sonrası iOS uygulama kurulum atıf çerçevesi. Gecikmeli, toplu ve aynı anda 64 kampanya sınırlı.

Spark Ads· Spark Ads

TikTok'ta organik creator videosunu ücretli reklam olarak boost eden format. TikTok'ta genelde en yüksek CVR'li format.

SSP (Supply-Side Platform)· SSP (arz tarafı platformu)

Yayıncıların reklam envanterini programmatic olarak gerçek zamanlı açık artırma yoluyla satmasını sağlayan platform. DSP'nin karşılığı.

T

Target CPA / ROAS· Hedef CPA / ROAS

Hedefi sen belirlersin, algoritma o hedefi tutturmak için teklif verir. Yeterli dönüşüm verisi gerektirir.

U

UGC (User-Generated Content)· UGC (kullanıcı üretimi içerik)

Kullanıcılar veya marka dışı creator'lar tarafından üretilen içerik. Üretimi ucuz ve TikTok ve Reels'ta marka içeriğinden daha iyi performans gösterir.

Utm Parameters· UTM parametreleri

URL'lere eklenen izleme kodları (utm_source, utm_medium, utm_campaign); analitiğin trafiği doğru atfetmesini sağlar.

V

View-through· View-through (görüntüleme üzerinden)

Kullanıcının gördüğü ama tıklamadığı reklama atfedilen dönüşüm. Gerçek ek katkı genelde görüntüleme sayısının %15-40'ı kadardır.

Viewable Impression· Görülebilir gösterim

IAB standardı: reklamın ≥%50'si ≥1 saniye (video: ≥2 saniye) görünürdü. Raporlamada görülmemiş gösterimleri dışlamak için kullanılır.

VSA (Video Shopping Ads)· VSA (Video Shopping Ads)

TikTok'un dinamik-katalog alışveriş reklamı formatı; Meta'nın Advantage+ Shopping'inin karşılığı.