Freelance performans pazarlama danışmanı arayan markaların çoğu aynı hataları yapıyor: LinkedIn'de uzmanlık etiketi olan birini bulup fiyat konuşup başlıyor. İlk 3 ay sonunda sonuç yok, süreç yürümüyor. Sorun kişi değil, alım süreci. Doğru danışman gerçekten marka gelirini aylar içinde %30-50 yukarı taşıyabilir; yanlış danışman ajansla aynı parayı yakar ama bu kez sorumluluk belirsizdir. Aşağıdaki 10 soru ayrımı yapmanı sağlar.
Danışman, ajans ya da in-house: hangisi ne zaman
Aylık reklam bütçen 100-500 bin TL arasındaysa ve tam zamanlı in-house bir kişin yoksa: freelance danışman. Bütçen 1M+ TL ve operasyonel gün-be-gün birisi istiyorsan: in-house pazarlama yöneticisi + danışman hibriti. Ajansa gitmen mantıklı tek durum: birden fazla marka aynı anda, ciddi kreatif production gerekliliği, ve senin kontrol etmeyi istemediğin çok geniş medya karması (TV, OOH, programmatic dahil). Küçük markalar ajansa başvurduğunda genelde junior ekibe düşer ve CPA'ları önümüzdeki 6 ay içinde %30 artar. Danışman tek kişilik yüksek kıdem + senin takımınla direkt temas demektir.
Referans ve vaka çalışması kontrolü
Potansiyel danışmandan son iki yılda çalıştığı 3 referansın doğrudan iletişim bilgisini iste; sadece "var" demesi yeterli değil, ara. LinkedIn profili doğrula — Meta, Google, Criteo gibi büyük markalardan birinde gerçekten çalışmış mı, kaç yıl? Vaka çalışmalarını somut metrik seviyesinde incele: "ROAS 3.2'den 5.8'e çıkardım" tek başına yeterli değil. Hangi bütçede, hangi ürün kategorisinde, kaç ayda, kreatif mi yoksa funnel mi ana müdahale oldu? Bir danışman senin sektöründe benzer ölçekte iş yapmadıysa öğrenme maliyetini sen ödersin. "Her sektörde çalışırım" diyen danışmandan uzak dur; uzmanlaşma dikkat gösterir.
Fiyatlama şeffaflığı: komisyon, retainer ya da hibrit
Reklam harcamasından %10-15 komisyon alan danışman seninle aynı tarafta değildir; bütçeyi büyütmek onun çıkarınadır, sonuç değil. Sabit aylık retainer modeli en temiz: fee bütçeye bağlı değil, danışman optimize etmek için motive. Bracket fiyatlama (örneğin ₺500K altı ₺60K/ay, ₺500K-1.5M arası ₺100K/ay) adil bir orta yol çünkü ölçeğe göre artan efor yansıtılır ama komisyon gibi teşvik sapması yaratmaz. Teklifte "performance bonus" varsa ROAS ya da CAC'a değil, net kâra bağlanmalı — aksi takdirde yine sinyal bozulur. Sözleşmede 3 ay minimum ve her ay çıkış hakkı normal bir şart.
Çalışma modeli: kaç müşteri, hangi ritim
Bir freelance danışman aynı anda 4-6 müşteriden fazlasını iyi yönetemez. 10+ müşterisi olanın sana ayıracağı zaman haftada 2 saattir; bu bütçenin yakılmasıdır. Sor: kaç aktif müşterin var, benim hesabıma haftada kaç saat ayıracaksın, dashboard ve rapor ritmi nasıl. Sağlıklı ritim: haftalık yazılı optimizasyon raporu (30-45 dakika okuma), iki haftada bir 30 dakikalık sync, aylık QBR (1 saat). Günlük Slack erişimi olsun ama kullanım dengeli tut — her soruya anlık cevap bekleyen müşteri danışmanın performansını düşürür. Ölçü: danışmanın cevap süresi iş günlerinde 4 saat, acil durumlarda WhatsApp üzerinden 1 saat.
10 soruluk vetting checklist
İlk görüşmede bu 10 soruyu sor. Bir: şu an kaç aktif müşterin var? İki: bana haftada kaç saat vereceksin? Üç: Meta/Google/Pixel hesaplarımın sahibi kim kalacak? Dört: fiyatlaman komisyon mu retainer mı, komisyon ise neden? Beş: ilk 30 günde somut çıktın ne? Altı: hangi KPI'larla değerlendirileceksin? Yedi: sektörümde çalıştığın en yakın örnek hangi? Sekiz: işten çıkış nasıl çalışır, minimum süre var mı? Dokuz: eğitim ve onboarding senin sorumluluğunda mı, benim takımının mı? On: referans ver, ben arayabilir miyim?
Kırmızı bayraklar: kaçınılması gereken 6 profil
Bir: "Her şeyi yaparım" diyen — Meta'dan TikTok'a, SEO'dan influencer'a. Uzmanlaşma yok. İki: ilk görüşmede spesifik taktik vaat eden — henüz sistemini görmeden. Üç: referans vermeyen ya da NDA arkasına saklanan. Dört: sözleşmeye KPI eklemeyi reddeden. Beş: kendi dashboard'ına erişim vermeyen (senin Meta ve Google hesaplarının sahibi sen kalmalı). Altı: "Bunu sen anlayamazsın" tonu — danışmanın işi sana öğretmek, kara kutu satmak değil. Bu 6 bayrağın ikisi bile varsa o danışmanı atla.
İlk 30 gün: doğru başlangıç nasıl görünür
İlk hafta: mevcut stack'i inceler (Meta Ads Manager, Google Ads, GA4, CRM, Pixel/CAPI, tracking). Sana iki sayfalık bir teşhis raporu verir — eksik ne, yanlış kurulmuş ne, öncelik ne. İkinci hafta: hızlı düzeltmeler (tracking, kreatif rotasyonu, açıkça yanlış setup). Üçüncü hafta: ilk yeni kreatif dalgası + hipotez testi. Dördüncü hafta: ilk yazılı QBR — ne yapıldı, ne sonuç, gelecek ayın önceliği. 30 günde hiçbir metrik iyileşmediyse mesele "öğrenme fazı"nda değil, uyuşmazlıkta. O zaman dürüstçe konuş ve çıkış yap; ilişki ne kadar uzun sürerse iyileşme o kadar zor olur.
Sözleşmede olması gereken 5 madde
Bir: hesapların sahipliği (Meta Business Manager, Google Ads, GA4 — senin Gmail'inde). İki: veri sahipliği (iş bittiğinde dashboard, raporlar, pixel data senindir). Üç: NDA (iki yönlü: senin müşteri verilerini, onun metodolojisini kapsar). Dört: rekabet kısıtı (aynı dikeyde doğrudan rakibinle aynı anda çalışmayacağına dair madde). Beş: fesih koşulu (her ay 15 gün bildirimle sonlandırma hakkı her iki taraf için). Bu 5 madde olmayan bir sözleşmede açık kapı fazla, iş riski yüksek.